Południowe Morawy to region, który polscy turyści często mijają w drodze na południe Europy, nie zdając sobie sprawy, jak wiele tracą. Tuż przy granicy z Austrią leży Znojmo, historyczne miasto o statusie niekwestionowanej stolicy czeskiego winiarstwa. Jednak to, co czyni ten zakątek Europy Środkowej absolutnie unikalnym, to jego bezpośrednie sąsiedztwo z Parkiem Narodowym Podyjí. To właśnie tutaj wielowiekowa architektura i kultura winiarska płynnie przenikają się z dziką, nietkniętą przez człowieka naturą. Przez dziesięciolecia tereny te były też odcięte od świata przez żelazną kurtynę, co paradoksalnie pozwoliło zachować lokalne ekosystemy w nienaruszonym stanie. Dziś natomiast jest to mekka dla miłośników aktywnej turystyki, doskonałego wina i powolnego odkrywania świata.
Znojmo – co zobaczyć: starówka, rotunda, podziemia
Znojmo to miasto, które zachwyca od pierwszego spojrzenia, oferując idealne proporcje między bogatą historią a kameralnym, prowincjonalnym spokojem. Dodatkowo jego architektura jest świadectwem potęgi dawnych rodów czeskich i morawskich.
Największym skarbem miasta jest natomiast Rotunda św. Katarzyny (Rotunda svaté Kateřiny), dumnie wznosząca się na skalistym cyplu na terenie dawnego zamku. Ten niepozorny, cylindryczny budynek pochodzi z XI wieku i jest absolutnym ewenementem na skalę europejską. Jego wnętrze pokrywają unikalne romańskie freski z 1134 roku, przedstawiające poczet władców z dynastii Przemyślidów oraz legendę o powołaniu Przemysła Oracza na tron. Z uwagi na konieczność ochrony mikroklimatu, wstęp do rotundy jest też ściśle limitowany i uzależniony od warunków pogodowych.
Spacerując po starówce, warto zagubić się w plątaninie brukowanych uliczek, które nieuchronnie prowadzą do wieży ratuszowej z XV wieku. Natomiast jej iglica, o charakterystycznym, skomplikowanym kształcie, jest doskonałym punktem orientacyjnym i widokowym.
Jednak to, co najbardziej fascynujące w Znojmie, kryje się głęboko pod ziemią. Znojemskie Podziemia to jeden z największych systemów korytarzy i piwnic w Europie Środkowej. Rozciągają się one na długości prawie 30 kilometrów (udostępniono około 1 km dla turystów) i sięgają nawet czterech poziomów w dół. Budowane od XIV wieku, służyły początkowo jako spiżarnie do przechowywania wina i płodów rolnych, a w czasach wojen jako skomplikowany system obronny i schronienie dla mieszkańców. Dziś podziemia można zwiedzać na kilku trasach – od standardowej, historycznej, po trasy adrenalinowe (wymagające czołgania się i brodzenia w wodzie).
„Znojmo to miasto, które oddycha historią, a jego prawdziwe serce bije w podziemnych piwnicach i na stromych zboczach porośniętych winoroślą.” – fragment lokalnego przewodnika.
Podyjí – najpiękniejsze szlaki i punkty widokowe (Sealsfieldův kámen)
Bezpośrednio do granic Znojma przylega Park Narodowy Podyjí (Národní park Podyjí). Jest to najmniejszy park narodowy w Czechach, ale pod względem różnorodności biologicznej i dramaturgii krajobrazu nie ma sobie równych. Osią parku jest natomiast głęboki, zalesiony kanion rzeki Dyji, która meandruje przez twarde skały masywu czeskiego, tworząc niezwykłe formacje skalne, strome urwiska i unikalne tarasy.
Park oferuje także ponad 70 kilometrów doskonale oznaczonych szlaków pieszych. Punktem absolutnie obowiązkowym dla każdego podróżnika jest Sealsfieldův kámen. To potężna, wysunięta skała, z której roztacza się spektakularny, panoramiczny widok na głęboki na ponad 200 metrów wąwóz rzeki Dyji, przypominający nieco amazońską dżunglę. Nazwa punktu pochodzi od pseudonimu lokalnego pisarza, Charlesa Sealsfielda, który rzekomo czerpał tu inspirację do swoich dzieł. Dojście do tego punktu ze Znojma zajmuje około półtorej godziny i prowadzi przez gęste, mieszane lasy.
Kolejnym niezwykłym miejscem w parku jest również winnica Šobes. Znajduje się ona w sercu parku narodowego, na stromym zboczu w zakolu rzeki. Mikroklimat, który tam panuje, przypomina warunki z doliny Renu. To również jedna z najstarszych i najlepszych winnic w Europie. W sezonie turystycznym bezpośrednio w winnicy można zdegustować wino, podziwiając jednocześnie dziką przyrodę.
Oficjalna strona parku z aktualnymi mapami: NPPodyji.cz
Winnice regionu Znojmo – degustacje i trasy rowerowe
Znojmo to synonim morawskiego wina. To tutaj powstał pierwszy w Czechach system certyfikacji win oparty na miejscu pochodzenia – VOC Znojmo (Vína originální certifikace). Oznaczenie to gwarantuje najwyższą jakość i rygorystyczną selekcję gron. Znojemski terroir, charakteryzujący się chłodniejszymi nocami i granitowym podłożem, sprzyja przede wszystkim białym, aromatycznym odmianom.
| Najważniejsze szczepy winne regionu (VOC Znojmo) | Profil smakowy i zapachowy |
|---|---|
| Veltlínské zelené (Grüner Veltliner) | Świeże, korzenne, z nutami zielonego pieprzu i migdałów. Najbardziej klasyczne wino regionu. |
| Sauvignon (Sauvignon Blanc) | Niezwykle aromatyczne, z wyraźnymi nutami brzoskwini, agrestu i czarnego bzu. |
| Ryzlink rýnský (Riesling) | Mineralne, z elegancką kwasowością, często o aromacie kwiatów lipy i moreli. |
Enoturystyka to główny motor napędowy regionu. Idealnym sposobem na poznanie winiarskich tradycji jest turystyka rowerowa. Region przecinają dziesiątki kilometrów ścieżek rowerowych wiodących prosto przez winnice. Najpopularniejsza, Znojemská vinařská stezka (Znojemska Ścieżka Winiarska), liczy 165 km i łączy najważniejsze winiarskie wsie, takie jak Šatov, Nový Šaldorf czy Hnanice. Niemal w każdej z nich znajdują się też historyczne ciągi piwniczek winiarskich (sklepy), gdzie lokalni winiarze oferują degustacje wprost z beczki.
Dla tych, którzy wolą pozostać w mieście, obowiązkowym punktem jest Enoteca Znojemských Vín, zlokalizowana w dawnym browarze przy zamku. To nowoczesne centrum degustacyjne pozwala na spróbowanie ponad 100 lokalnych win w systemie samoobsługowym (na specjalne karty z chipem), z zachwycającym widokiem na wspomnianą wcześniej Rotundę św. Katarzyny.
Gdzie zjeść w Znojmie – morawskie smaki?
Znojmska gastronomia mocno opiera się na tradycjach i lokalnych produktach, a jedzenie doskonale współgra z wszechobecnym winem. Będąc tutaj, absolutnie nie można pominąć potraw bazujących na słynnych znojemskich ogórkach (znojemské okurky). Są one mniejsze, niezwykle chrupiące i dojrzewają w specyficznej, słodkawo-kwaśnej zalewie, której receptura jest pilnie strzeżona. Aromatyczny, gęsty Znojemský guláš z solidną porcją krojonych ogórków i puszystymi knedlikami to absolutna podstawa lokalnej kuchni.
Aby w pełni poczuć smaki regionu, warto odwiedzić sprawdzone miejsca. Oto 3 polecane restauracje w Znojmie, które zadowolą podniebienie każdego podróżnika:
- HoZpoda (Znojemský městský pivovar) – to miejsce obowiązkowe dla fanów klasycznej czeskiej kuchni i dobrego piwa. Restauracja znajduje się tuż przy zamku w zrewitalizowanych, industrialnych wnętrzach dawnego browaru miejskiego. Zjesz tu doskonały gulasz, tradycyjną morawską pieczeń, a wszystko popijesz rzemieślniczym piwem warzonym dosłownie za ścianą.
- Restaurace Slepičák – jeden z najwyżej ocenianych lokali w centrum miasta. Restauracja łączy nowoczesny, bardzo przyjemny wystrój z bogatym menu opartym na czeskich i morawskich klasykach. Wyróżnia się nie tylko świetną jakością serwowanych dań, ale przede wszystkim potężną selekcją lokalnych win, które idealnie dopełnią każdy posiłek.
- LIVING-Znojmo – niezwykle popularne miejsce w pobliżu centrum, które stawia na tzw. uczciwą gastronomię. Kucharze łączą tu czeską klasykę z lżejszym, nowocześniejszym podejściem i bazują na wysokiej jakości, świeżych składnikach. Świetny wybór, jeśli szukasz współczesnych interpretacji tradycyjnych dań serwowanych w przytulnej, gościnnej atmosferze.
Gdzie spać w Znojmie – sprawdzone noclegi
Wybór odpowiedniej bazy wypadowej to klucz do udanego pobytu. Znojmo oferuje szeroki przekrój miejsc noclegowych, od nowoczesnych hoteli po historyczne pensjonaty ukryte w starych kamienicach. Poniżej przedstawiam trzy wysoko oceniane i sprawdzone propozycje z serwisu Booking.com.
Hotel LAHOFER
Zdecydowanym faworytem dla miłośników luksusu, dobrego designu i wina jest ten elegancki obiekt należący do jednej z największych i najbardziej renomowanych winiarni w regionie. Znajduje się w samym sercu historycznego centrum, w pieczołowicie odrestaurowanej kamienicy. Oprócz stylowych pokoi i doskonałych śniadań, hotel oferuje dostęp do niezwykle klimatycznego, wewnętrznego dziedzińca, gdzie wieczorami można komfortowo degustować trunki producenta.
Penzion Kaplanka
Osobom, które poszukują autentycznego, romantycznego nastroju, warto polecić ten urokliwy pensjonat. Ukryty jest on w plątaninie średniowiecznych, brukowanych uliczek tuż nad kanionem rzeki Dyji. Jego największym atutem są spektakularne widoki na dolinę rzeki i zaporę, które można podziwiać z części pokoi. Dodatkowo obiekt może pochwalić się własną, historyczną piwniczką winną oraz urokliwym tarasem wkomponowanym w strome zbocze. To idealne miejsce na wyciszenie z kieliszkiem wina w dłoni.
PREMIUM Wellness & Wine Hotel Znojmo
Jeśli zależy Ci na kompleksowych udogodnieniach, świetnym wyborem będzie ten nieco większy obiekt położony niedaleko centrum. Stanowi on fantastyczną opcję na wypoczynek – szczególnie po całym dniu intensywnej jazdy na rowerze w Parku Narodowym Podyjí. Goście mają tu do dyspozycji rozbudowaną strefę wellness z basenem, wieloma rodzajami saun i pokojem relaksu. Duży parking oraz wysokiej jakości restauracja hotelowa sprawiają, że to także świetne rozwiązanie dla rodzin.
Niezależnie od tego, czy szukasz potężnej dawki historii w znojemskich podziemiach, chcesz zmęczyć się na rowerze przemierzając strome zbocza kanionu Dyji, czy po prostu pragniesz spędzić ciepły wieczór z kieliszkiem idealnie schłodzonego Veltlínskiego zelené, Znojmo z nawiązką spełni te oczekiwania. Znojmo to jedno z tych miejsc w Europie Środkowej, do których wraca się wielokrotnie, za każdym razem odkrywając nowe smaki i krajobrazy.
Zobacz także: Wyjazd na Morawy: kompletny przewodnik
Autorka: Magdalena Łydka – miłośniczka podróży, szczególnie tych na Bałkany. Copywriterka specjalizująca się w tematyce podróżniczej, która pracę w korporacji zastąpiła tworzeniem stron internetowych i podróżowaniem. Każdą wolną chwilę spędza w podróży z dobrą książką i notesem. Autorka kilku ebooków o Chorwacji, Bałkanach i Półwyspie Apenińskim. Ulubione miejsce do pracy: wyspa Korčula w Chorwacji.
