Wschodnie Morawy kryją w sobie jeden z najbardziej fascynujących kontrastów architektonicznych i kulturowych w Europie Środkowej. Zaledwie trzydzieści kilometrów dzieli Zlin – tętniący życiem, surowy pomnik międzywojennego funkcjonalizmu i potęgi przemysłowej – od Luhačovic, malowniczego uzdrowiska, w którym czas płynie wolniej wśród secesyjnych pensjonatów i tryskających źródeł mineralnych. Obie te lokalizacje łączy nie tylko bliskie sąsiedztwo, ale przede wszystkim unikalna tożsamość, która do dziś przyciąga miłośników historii, architektury i relaksu.
Zlin, architektura Baťy, budova 21 i unikalne muzea
Zlin to miasto, które powstało z wizji jednego człowieka – Tomáša Baťy, założyciela światowego imperium obuwniczego. Na początku XX wieku ta niewielka rzemieślnicza osada zmieniła się w gigantyczny, doskonale naoliwiony organizm urbanistyczny. Architektura Zlina opiera się na surowym funkcjonalizmie: dominują tu konstrukcje z czerwonej cegły, surowego betonu i wielkich przeszkleń. Wszystko projektowano według ujednoliconego modułu budowlanego o wymiarach 6,15 × 6,15 metra. Wizytówką miasta stały się także charakterystyczne, minimalistyczne domki Baťy (Baťovy domky) budowane dla tysięcy pracowników fabryki.
Budova 21 – technologiczny cud dwudziestolecia
Najsłynniejszym symbolem zlińskiego modernizmu jest Budova 21 (Baťův mrakodrap). Ukończony w 1938 roku według projektu Vladimíra Karfíka wieżowiec mierzy 77,5 metra wysokości i w chwili powstania był jednym z najwyższych budynków biurowych w Europie.
Ponadto największą techniczną ciekawostką obiektu jest biuro-winda Jana Antonína Baťy (brata i następcy Tomáša). Gabinet o wymiarach 6 × 6 metrów został wbudowany bezpośrednio w szyb windy. Wyposażono go w klimatyzację, telefony, a nawet umywalkę z bieżącą wodą, co pozwalało szefowi koncernu przemieszczać się między piętrami bez przerywania pracy. Dziś na parterze budynku można także zobaczyć replikę tego gabinetu, natomiast z tarasu widokowego na 16. piętrze rozciąga się niesamowita panorama na geometryczny układ urbanistyczny Zlina.
Dziedzictwo przemysłu w nowoczesnych muzeach
Z pewnością, wizyta w Zlinie nie byłaby kompletna bez odwiedzenia Instytutu Baťy (Baťův institut), mieszczącego się w zrewitalizowanych budynkach fabrycznych nr 14 i 15. Znajduje się tu m.in. Muzeum Obuwia (Obuvnické muzeum), które prezentuje historię rzemiosła szewskiego od XVI wieku aż po globalną ekspansję marki Baťa. Wśród eksponatów można podziwiać nie tylko historyczne maszyny, ale też unikalną kolekcję butów z całego świata – w tym rytualne sandały z piór strusia emu i ludzkich włosów z Australii.
Luhačovice: Secesja Jurkoviča, pijalnie, deptak i wellness
Całkowitym przeciwieństwem surowego Zlina są pobliskie Luhačovice – największe uzdrowisko na Morawach. Otoczone zalesionymi wzgórzami miasto słynie przede wszystkim z unikalnego mikroklimatu oraz siedemnastu bogatych w minerały źródeł wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowych.
Baśniowa secesja Dušana Jurkoviča
Luhačovice zawdzięczają swój niepowtarzalny wygląd słowackiemu architektowi Dušanowi Jurkovičowi. Na początku XX wieku stworzył on unikalny styl, będący fuzją secesji i karpackiej architektury ludowej. Bynajmniej najciekawszym punktem tej kompozycji jest Jurkovičův dům (Dom Jurkoviča) z 1902 roku. Ten wielobarwny, misternie zdobiony budynek z charakterystycznym pruskim murem i drewnianymi elementami do dziś pełni funkcję luksusowego hotelu uzdrowiskowego. Inne wybitne dzieła architekta to również pensjonat Jestřábí czy malownicza Vila chaloupka.
Pijalnie wód, tętniący deptak i relaks wellness
Sercem uzdrowiska jest elegancki, otoczony zielenią deptak i kolumnada. To tutaj kuracjusze i turyści spacerują z charakterystycznymi porcelanowymi pijałkami. Najpopularniejszym źródłem jest lecznicza Vincentka, której silnie zmineralizowana woda pomaga przy problemach z drogami oddechowymi i układem trawiennym. Poza nią warto także spróbować wód ze źródeł Aloiska, Ottovka czy Dr. Šťastný. Luhačovice to również prężnie rozwijające się centrum wellness, oferujące kąpiele kwasowęglowe w historycznych miedzianych wannach, nowoczesne zabiegi inhalacyjne oraz bogatą infrastrukturę saunową.
Dojazd i polecane noclegi w Zlinie
Jak dojechać do Zlina?
- Samochodem: Podróż z południowej granicy Polski (np. z Gorzyczek) trwa około 1,5 do 2 godzin. Trasa prowadzi autostradą D1 w kierunku Ostrawy, a następnie drogami ekspresowymi przez Olomouc lub Přerov bezpośrednio do Zlina.
- Pociągiem: Najwygodniej wybrać pociąg relacji międzynarodowej do Ostrawy lub Przerowa. Tamże należy przesiąść się w pociąg regionalny do stacji Otrokovice, skąd regularnie kursują pociągi podmiejskie i trolejbusy do centrum Zlina.
Gdzie spać w Zlinie?
Dla osób planujących nocleg, Zlin oferuje różnorodne opcje noclegowe, które świetnie oddają charakter miasta:
Hotel Tomášov
Ten czterogwiazdkowy hotel butikowy mieści się w historycznym budynku z lat 30. XX wieku, zaprojektowanym przez Vladimíra Karfíka jako społeczno-medyczna klinika dla pracowników firmy Baťa. Położony w cichej, zielonej okolicy na wzgórzu, oferuje kameralną atmosferę, luksusowo wyposażone pokoje oraz własne centrum wellness z sauną fińską, jacuzzi i ścieżką Kneippa.
Interhotel Zlín
Kultowy hotel usytuowany w samym centrum miasta, będący doskonałym przykładem zlińskiego modernizmu. Dawniej znany jako hotel Moskva, mieści się w charakterystycznym, ceglanym wieżowcu. Oferuje nowoczesne pokoje o wysokim standardzie, świetne zaplecze konferencyjne oraz aż cztery restauracje serwujące dania kuchni lokalnej i międzynarodowej.
Hotel Baltaci Atrium
Elegancki, wysoko oceniany obiekt zlokalizowany w bliskiej odległości od ścisłego centrum Zlina. Oferuje przestronne, jasne pokoje wyposażone w nowoczesne udogodnienia, doskonałą restaurację serwującą wykwintne posiłki oraz prywatne, kameralne spa, idealne na odpoczynek po intensywnym dniu zwiedzania.
Plan na 1 dzień: Jak połączyć Zlin i Luhačovice?
Połączenie obu tych miejsc podczas jednodniowej wycieczki jest niezwykle proste i pozwala doświadczyć pełnego spektrum morawskich atrakcji:
- 09:00 – 12:30: Modernistyczny poranek w Zlinie. Rozpocznij dzień od wizyty w Budovie 21. Wjedź na taras widokowy na 16. piętrze i zobacz biuro-windę na parterze. Następnie udaj się do pobliskiego Instytutu Baťy (budynki 14 i 15), aby zwiedzić fascynujące Muzeum Obuwia i poznać historię imperium przemysłowego.
- 12:30 – 13:30: Obiad i podróż do uzdrowiska. Zjedz szybki lunch w jednej z klimatycznych kawiarni w zrewitalizowanym kompleksie fabrycznym w Zlinie. Następnie ruszaj do Luhačovic. Podróż samochodem lub bezpośrednim autobusem zajmuje niespełna 30 minut.
- 13:30 – 17:00: Popołudniowy relaks w Luhačovicach. Przespaceruj się po uzdrowiskowym deptaku, podziwiając bajkowe pensjonaty projektu Dušana Jurkoviča. Potem wstąp do pijalni, aby spróbować leczniczej Vincentki i skosztować tradycyjnych, ciepłych opłatków uzdrowiskowych (lázeňské oplatky).
- 17:00 – 19:00: Czas na wellness i powrót. Zakończ dzień odprężającą kąpielą kwasowęglową lub masażem w jednym z tutejszych centrów uzdrowiskowych. Następnie udaj się na kolację w historycznych wnętrzach Domu Jurkoviča.
Podsumowanie
Połączenie Zlina i Luhačovic to idealny pomysł na weekendowy wyjazd pełen kontrastów. Przejście od imperium Baťy do kolorowej, bajkowej secesji i kojącego klimatu uzdrowiska pozwala w pełni docenić bogactwo architektoniczne i kulturowe wschodnich Moraw. Dodatkowo bliska odległość od polskiej granicy sprawia, że jest to kierunek łatwo dostępny, który zaskakuje na każdym kroku.
Zobacz także: Wyjazd na Morawy: kompletny przewodnik
Autorka: Magdalena Łydka – miłośniczka podróży, szczególnie tych na Bałkany. Copywriterka specjalizująca się w tematyce podróżniczej, która pracę w korporacji zastąpiła tworzeniem stron internetowych i podróżowaniem. Każdą wolną chwilę spędza w podróży z dobrą książką i notesem. Autorka kilku ebooków o Chorwacji, Bałkanach i Półwyspie Apenińskim. Ulubione miejsce do pracy: wyspa Korčula w Chorwacji.
